Ryszard Kapuściński: De dood van de
ambassadeur (Polen, 1975): 93 blz: Vertaald door Ewa van den
Bergen-Makala (2015): Uitgeverij Querido
Ik
dacht dat ik de afgelopen zomer alle boeken had besproken van de Poolse
wereldreiziger en journalist Ryszard Kapuściński, die in het Nederlands
zijn vertaald. Afgelopen week kreeg ik van een vriend het dunne boekje
"De dood van de ambassadeur" dat in het kort vertelt over de politieke
geschiedenis van Guatemala van 1858 tot 1970.
Die
politieke geschiedenis is niet iets waar het land trots op kan zijn. De
ene dictatuur volgde de andere op, een groot deel van het meest
vruchtbare land werd afgestaan aan the United Fruit Company, een groot
Amerikaans bedrijf en met de mensenrechten was het zeer slecht gesteld.
Ryszard
Kapuściński vertelt deze geschiedenis beknopt en zeer inzichtgevend.
"De dood van een ambassadeur" is daarbij een kleine toegift bij een
prachtig oeuvre!
-
Degenen die over geschiedenis schrijven besteden te veel aandacht aan
opzienbarende momenten en onderzoeken in onvoldoende mate de perioden
van stilte. Zij missen de feilloze intuïtie van de moeder wanneer ze
hoort dat het in de kamer van haar kind plotseling stil is geworden.
-
De stilte stelt haar regels en eisen. De stilte vereist dat
concentratiekampen op afgelegen locaties worden gebouwd. De stilte
vereist een enorm politieapparaat en een leger verklikkers. De stilte
vereist dat de vijanden van de stilte plotseling en spoorloos
verdwijnen. De stilte zou graag willen dat haar rust door geen enkele
stem werd verstoord: noch geklaag, noch protest, noch verontwaardiging.
Daar waar zo'n stem te horen is, slaat de stilte met alle macht toe en
herstelt de oorspronkelijke toestand, dat wil zeggen de toestand van
stilte.
-
Vandaag de dag heeft men het vaak over de strijd tegen lawaai, de
strijd tegen de stilte is echter belangrijker. Bij de strijd tegen
lawaai is rust voor de zenuwen in het geding, bij de strijd tegen de
stilte het menselijk leven. Iemand die veel lawaai maakt wordt door
niemand vrijgepleit of verdedigd, daarentegen wordt degene die in zijn
land de stilte oplegt, beschermd door een apparaat van repressie. Dat
maakt de strijd tegen de stilte zo moeilijk.
-
Ubico ging er prat op dat hij op Napoleon Bonaparte leek. De generaal
bezigde graag allerhande wijze spreuken. "Het volk moet worden
uitgehongerd. Een hongerige natie strijdt tegen de honger en heeft geen
tijd om tegen de regering te strijden," placht hij te zeggen.
-
...: volgens de agrarische gegevens over 1950 lag 71,5 procent van het
land van de grootgrondbezitters altijd braak, bij United Fruit was dat
92 procent. Tegelijkertijd was in datzelfde jaar 57 procent van de
boeren landloos en de rest had "amper genoeg grond om een graf te
graven", zoals Eduardo Galeano het verwoordt.
-
Alle macht is in handen van het leger. Guatemala wordt geregeerd door
een kolonelskliek, de generaalsrang werd tijdens de revolutie opgeheven.
Een op de dertig soldaten is kolonel. De hoogste macht in Guatemala
ligt bij de ambassade van de Verenigde Staten, vervolgens bij de
kolonelsraad. De regering komt op de derde plaats.
- "De militairen beschouwen als communist eenieder die anders denkt dan zij en zelfs degene die überhaupt denkt."
Geen opmerkingen:
Een reactie posten